در حالی كه كارشناسان و مسؤولان پیشتر نسبت به بحرانی شدن وضعیت دریاچه ارومیه هشدار داده بودند، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست از تبدیل شدن 150 هکتار از اراضی حاشیهای این دریاچه به شورهزار خبرداد.
به گزارش ایسنا، دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه درون سرزمینی ایران و دومین دریاچه آب شور دنیاست كه متأسفانه به دلایل متعدد در حال نابودی است.
دكتر دلاور نجفی، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به این كه متأسفانه دریاچه ارومیه هماكنون بسیاری از ویژگیهای زیستی خود را از دست داده است، به ایسنا گفت: افزایش میزان شوری آب دریاچه ارومیه و رسیدن آن به حد فوق اشباع (340 گرم در لیتر)، مرگ و میر پرندگان در نتیجه رسوب نمك بر روی بال و پر و بدن آنها و نهایتا عدم قدرت جابجایی و تغذیه، مختل شدن امور تردد شناورهای دریایی و عدم كارایی اسكلههای احداث شده در سواحل رشكان، گلمانخانه و جزایر اشك و كبودان، پدیدار شدن زمینهای شوره زار به میزان حداقل 150 هزار هكتار خصوصا در نواحی پست اطراف دریاچه و سواحل جزایر، چسبیده شدن جزایر نه گانه پارك ملی (محل زادآوری گونههای مهم پرندگان مهاجر) به سواحل جنوبی دریاچه (پدیدار شدن ارتباط خشكی جزایر فوق با سواحل)، كاهش جمعیت و عدم زادآوری پرندگان مهم ساكن دریاچه (پلیكان سفید و فلامینگو)، كاهش مهاجرت پرندگان به زیستگاه پارك ملی دریاچه ارومیه، كاهش شدید تولید سیست آرتمیا در دریاچه و بلوری شدن نمك و تشكیل لایههای ضخیم نمكی در كف و بستر دریاچه مهمترین مشكلات كنونی این دریاچه است.
وی افزود: ازسال آبی 75 – 74 تا كنون رقوم ارتفاعی سطح تراز آب دریاچه ارومیه سیر نزولی پیدا كرده و در طول 13 سال بیش از 6 متر كاهش داشته است كه نیاز به یك عزم ملی و منطقهای برای نجات این اكوسیستم با ارزش و بحران زده است.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص ضروریترین اقدامات برای بهبود وضعیت زیستبوم پارك ملی دریاچه ارومیه به ایسنا گفت: در این راستا تغییر الگوی كشت و اصلاح مدیریت زراعی در جهت افزایش بازده مصرف آب كشاورزی و استفاده از آبیاری تحت فشار در اراضی كشاورزی حوزه آبریز، تخصیص حق آبه طبیعی پارك ملی دریاچه ارومیه (تامین نیاز بیولوژیك) توسط وزارت نیرو، تجدیدنظر در طرحهای توسعه منابع آب و عدم احداث سازههای آبی جدید با توجه به بحران دریاچه، انجام مطالعات لازم به منظور انتقال آب از سایر حوزهها به حوزه آبریز دریاچه ارومیه به خصوص از رودخانههای زاب و ارس و اجرایی كردن مدیریت یكپارچه حوزه آبریز دریاچه ارومیه (متشكل از دستگاههای اثرگذار بر دریاچه در سه استان آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و كردستان) ضروری است.
وی با اشاره به این كه بر اساس قانون اراضی مستحدث ساحلی، عرض حریم دریاچه ارومیه 60 متر از آخرین نقطه پیشرفتگی آب در سال 1353 تعیین شده است، افزود: بر این اساس در آن سال ارتفاع آب دریاچه برابر با 10/1277 متر از سطح آبهای آزاد بوده است كه با توجه به آمار نوسانات سطح آب دریاچه ارومیه مشخص میشود كه سطح آب دریاچه از سال آبی 45-46 حداقل سطح دریاچه با تراز 47/1273 متر شروع و با یك روند افزایشی تا سال آبی 73-74 با رقوم 5/1277 ادامه یافته است. بعد از آن در سال 74-75 ارتفاع آب دریاچه به بالاترین سطح خود یعنی 20/1278 رسید اما از سال 77 به بعد، پدیده خشكسالی در كشور به وقوع پیوست كه به همراه سایر عوامل تاثیرگذار دیگر، سطح تراز آب دریاچه ارومیه به شدت تنزل پیدا كرد، به طوریكه در طول سیزده سال گذشته تراز آب به 00/1272 متر یعنی حدود 20/6 متر كاهش یافت كه دریاچه را با یك بحران زیست محیطی مواجه كرده است.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص عوامل تشدیدكننده وضعیت كنونی دریاچه ارومیه گفت: كاهش میزان نزولات جوی (بروز پدیده خشكسالی در دهه گذشته)، پایین بودن راندمان آبیاری كشاورزی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه، عدم تخصیص آب كافی برای تامین نیاز بیولوژیكی رودخانههای منتهی به دریاچه (حقآبه محیط زیست)، بهرهبرداری بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی (به خصوص اراضی پست حاشیه دریاچه) و تبخیر از سطح دریاچه مهمترین این عوامل بوده است.
وی با اشاره به ضرورت تدوین و اجرای برنامه آمایش سرزمین در حوزه آبریز پارك ملی دریاچه ارومیه افزود: اجرای مصوبه كمیته ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه میانگذر جاده شهید كلانتری توسط وزارت راه و ترابری در اسرع وقت، اجرای طرحهای آبخیزداری در حوزه آبریز دریاچه ارومیه به منظور جلوگیری از فرسایش خاك و ممانعت از رسوبگذاری در دریاچه، تدوین طرح جامع گردشگری طبیعی (اكوتوریسم) با توجه به پتانسیلهای بالقوه پارك ملی و تدوین طرح جامع مدیریت پارك ملی دریاچه ارومیه بر اساس استانداردهای اتحادیه جهانی حفاظت ضروری است.
نجفی با اشاره به پیشنهاد ارایه شده به برنامه عمران ملل متحد UNDP در خصوص دریاچه ارومیه گفت: بر این اساس 200 هزار دلار برای اجرای طرحهای آزمایشی چون تنویر افكار عمومی در یكی دو سایت پارك ملی دریاچه ارومیه و بهینهسازی و افزایش راندمان آب كشاورزی اختصاص یافته است.
وی در پایان تاكید كرد: برنامه عملی برای بهبود وضعیت پارك ملی دریاچه ارومیه تهیه شده كه بزودی به امضای رییس سازمان حفاظت محیط زیست و وزرای نیرو و جهاد كشاورزی میرسد.
شورهزار شدن حجم وسیعی از اراضی حاشیهای دریاچه ارومیه زنگ خطری در زمینه کویری شدن منطقه، شور شدن خاک، خشکیدن قنوات و ازبین رفتن کشت و رزع در منطقه است
بیوک رییسی، مدیرکل محیط زیست آذربایجان شرقی نیز در خصوص وضعیت دریاچه ارومیه به ایسنا گفت: شورهزار شدن حجم وسیعی از اراضی حاشیهای این دریاچه میتواند زنگ خطری در زمینه کویری شدن منطقه باشد که شور شدن خاک، خشکیدن قنوات و ازبین رفتن کشت و رزع در منطقه از جمله این آثار تخریبی آن است.
وی با تاکید بر ضرورت توجه جدی مسؤولان ملی به این امر خاطرنشان كرد: در صورت بیتوجهی به این موضوع، دریاچه ارومیه به سرعت ازبین رفته و در آینده هیچ اثری از این تالاب بینالمللی وجود نخواهد داشت.
رییسی تصریح کرد: در این راستا لزوم مدیریت یکپارچه و فرابخشی، پردازش به حفاظت از خاک و پوشش گیاهی، کمک علمی و انتقال دانشهای نوین و استفاده از تجارب کشورهای مبتلابه بسیار ضروری است.
گفتنی است دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران بین استانهای آذربایجان غربی و شرقی واقع شده است. این دریاچه با مساحتی بالغ بر 5 هزار و 822 كیلومتر مربع در رقوم ارتفاعی 88/1277 متر از سطح آبهای آزاد بیستمین دریاچه جهان از لحاظ وسعت و شورترین بعد از بحرالمیت محسوب میشود. طول دریاچه از 130 تا 146 كیلومتر و عرض آن از 58 كیلومتر تا 15 كیلومتر (بین كوه زنبیل و جزیره اسلامی) متغیر است.
حجم آب دریاچه ارومیه در مساحت 5 هزار و 822 كیلومتر مربع و با عمیق متوسط 4/5 متر بالغ بر 31 میلیارد مترمكعب برآورد شده است.
حوزه آبریز دریاچه ارومیه دارای 52 هزار و 47 كیلومتر مربع بوده كه در استانهای آذربایجان غربی، شرقی و كردستان و قسمت بسیار كمی نیز در كشور تركیه میباشد.
منابع تامین كننده آب این دریاچه عبارتند از جریانهای سطحی رودخانهها، جریانهای آبهای زیر زمینی و بارش مستقیم به سطح دریاچه، آبهای سطحی شامل 14 رودخانه دائمی، 7 رودخانه فصلی و 39 جریان سیلابی میباشد. دبی این رودخانه ها نوسانات بسیاری دارد، به طوریكه زرینه رود با متوسط آورد 2 هزار میلیون متر مكعب و سطح حوضهای برابر با 12 هزار كیلومتر مربع بزرگترین و آذرشهرچای با متوسط آورد 34 میلیون متر مكعب و سطح حوضهای برابر با 300 كیلومتر مربع كوچكترین رودخانه دائمی این حوضه محسوب میشود. دبی متوسط سالانه ورودی به دریاچه از طریق رودخانهها برابر 5316 میلیون متر مكعب برآورد شده است.
این دریاچه به دلیل داشتن ارزشهای اكولوژیك و منحصر به فرد، در سال 1346 بر اساس مصوبه شماره یك شورای عالی حفاظت محیط زیست كشور، به عنوان منطقه حفاظت شده و طبق مصوبه شماره 63 شورای عالی در سال 1354 به عنوان پارك ملی ارتقا یافته است.
همچنین در سال 1356 بر اساس مصوبات MAB (انسان و كره مسكون) به عنوان یكی از مناطق بینالمللی ذخیرهگاههای زیست كره در سطح جهان به ثبت رسیده است. غیر از عناوین گفته شده این دریاچه با تمامی جزایر آن در سال 1354 به عنوان یكی از تالابهای بین المللی در كنوانسیون رامسر ثبت و از طرف موسسه بینالمللی تالابها به عنوان یكی از مهمترین مناطق مهم پرندگان انتخاب شده است.
در این دریاچه در حال حاضر 27 گونه پستاندار، 212 گونه پرنده، 41 گونه خزنده ، 7 گونه دوزیست و 26 گونه ماهی زیست میكند. دریاچه ارومیه دارای 102 جزیره است که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان ذخیرهگاه طبیعی جهان به ثبت رسیده است.
جزیره اشک زیستگاه پرندگان زیبای کوچگر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد ایرانی است
تبلیغات 
لینک های سایت